Samenvatting Thema 7 – Duurzaamheid (Biologie voor Jou 3 TL)

BS 7.1 De mens en het milieu

Leerdoel: Je kunt zes manieren noemen waarop de mens afhankelijk is van het milieu.

Je kunt de belangrijkste milieuproblemen, de oorzaken daarvan en mogelijke tegenmaatregelen noemen.

De mens is afhankelijk van het milieu voor: zuurstof, voedsel, water, grondstoffen, energie en recreatie.

Afhankelijk van milieu

De mens is op zes manieren afhankelijk van het milieu:
• We hebben zuurstof nodig; die halen we uit de lucht.

• We hebben water nodig; dat halen we uit de bodem en rivieren.
• We hebben voedsel nodig; dat maken de planten voor ons.
• We hebben energie nodig; die halen we uit fossiele brandstoffen (aardgas, olie en steenkool) en uit wind, zon en water.
• We hebben grondstoffen nodig; die halen we uit de bodem en uit planten en dieren.
• We hebben ontspanning nodig; die krijgen we door recreatie in de natuur (zoals fietsen, sporten en wandelen).

Belangrijke milieuproblemen zijn: vervuiling (stoffen aan het milieu toevoegen zoals afval, uitlaatgassen), uitputting van grondstoffen (Te veel stoffen onttrekken aan het milieu.), en aantasting van natuur en biodiversiteit (Het natuurlijk ecosysteem verdwijnt en maakt plaats voor onder andere steden en landbouwgrond.).

Tegenmaatregelen zijn onder andere recycling, energiebesparing, duurzame landbouw en natuurbeheer.

BS 7.2 Voedselproductie

Leerdoel: Je kunt manieren noemen om een grotere productie van voedsel te verkrijgen.

Je kunt beschrijven hoe veredeling en DNA-technieken worden gebruikt om de voedselproductie te vergroten.

Voedselproductie wordt vergroot door intensieve veeteelt, gebruik van kunstmest, bestrijdingsmiddelen, en kweek in kassen.

Veredeling is het selecteren en kruisen van planten of dieren met gunstige eigenschappen. DNA-technieken maken genetische modificatie mogelijk, waardoor gewassen bijvoorbeeld resistent worden tegen ziekten.

BS 7.3 Duurzame landbouw

Leerdoel: Je kunt de kenmerken van bestrijdingsmiddelen en biologische bestrijding noemen.

Je kunt vormen van landbouw beschrijven waarbij minder stoffen aan het milieu worden onttrokken of toegevoegd.

Bestrijdingsmiddelen doden plagen, maar kunnen schadelijk zijn voor milieu en gezondheid. Biologische bestrijding gebruikt natuurlijke vijanden van plagen. Duurzame landbouw probeert milieubelasting te verminderen door bijvoorbeeld kringlooplandbouw en minder kunstmestgebruik.

BS 7.4 Energie

Leerdoel: Je kunt de belangrijkste energiebronnen noemen met hun voor- en nadelen.

Belangrijke energiebronnen zijn fossiele brandstoffen (aardolie, aardgas, steenkool), kernenergie, zon, wind, waterkracht en biomassa. Fossiele brandstoffen zijn goedkoop en krachtig, maar vervuilend en eindig. Duurzame energiebronnen zijn schoon en onuitputtelijk, maar afhankelijk van weersomstandigheden of duur in aanleg.

BS 7.5 Klimaatverandering

Leerdoel: Je kunt beschrijven wat het broeikaseffect is en oorzaken en gevolgen van het versterkte broeikaseffect en de klimaatverandering noemen.

Het broeikaseffect is het vasthouden van warmte in de atmosfeer door gassen als CO₂. Het versterkte broeikaseffect ontstaat door toename van deze gassen door menselijke activiteiten (zoals verbranding van fossiele brandstoffen). Gevolgen zijn onder andere zeespiegelstijging, extreme weersomstandigheden en verlies van biodiversiteit.

BS 7.6 Water

Leerdoel: Je kunt omschrijven wat vermesting is en oorzaken en gevolgen van vermesting noemen.

Je kunt een aantal vormen van watervervuiling noemen en je weet hoe rioolwater wordt gezuiverd.

Vermesting is het teveel aan voedingsstoffen in water, vaak door uitspoeling van mest. Dit leidt tot algengroei en zuurstofgebrek.

 Andere vormen van watervervuiling zijn lozing van chemische stoffen, olie of plastic. Rioolwater wordt gezuiverd in waterzuiveringsinstallaties, waarbij vaste stoffen, organisch materiaal en schadelijke stoffen worden verwijderd.

BS 7.7 Bodem en afval

Leerdoel: Je kunt een aantal vormen van bodemvervuiling noemen.

Je kunt een aantal methoden van afvalverwerking noemen.

Bodemvervuiling ontstaat door chemisch afval, mest, bestrijdingsmiddelen en zware metalen.

Afvalverwerking gebeurt door recycling, verbranden, composteren of storten. Recycling en composteren zijn duurzaam en verminderen de milieubelasting.